Đại tá Tô Quyền là ai? Tiểu sử và đời tư Anh hùng quân đội

Đại tá Tô Quyền là ai mà tên ông gần đây lại được nhắc đến nhiều qua các sự kiện vinh danh và đặt tên cho quảng trường tại Tây Ninh? Ông không chỉ là một sĩ quan công an cấp cao mà còn là một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân với quá trình hoạt động cách mạng lẫy lừng.

Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn chi tiết và toàn diện về tiểu sử, sự nghiệp vẻ vang cùng những câu chuyện đời tư ít biết của vị Đại tá anh hùng, đặc biệt là mối liên hệ với người con trai – Tổng Bí thư Tô Lâm.

Đại tá Tô Quyền là ai?

Đại tá Tô Quyền (1929 – 1996) là một sĩ quan cấp cao của Công an nhân dân Việt Nam, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là một cán bộ cách mạng tiền khởi nghĩa, đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, đặc biệt với những chiến công vang dội tại chiến trường Tây Ninh trong kháng chiến chống Mỹ. Ông cũng chính là thân phụ của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Vai trò và dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp

Dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của Đại tá Tô Quyền gắn liền với giai đoạn ông công tác tại chiến trường Tây Ninh (1965-1977). Với cương vị Phó Ban An ninh tỉnh, ông đã trực tiếp chỉ đạo và tham gia nhiều trận đánh, phá tan các kế hoạch tình báo, gián điệp của địch, bảo vệ vững chắc Trung ương Cục miền Nam.

Ông được mệnh danh là “người chỉ huy của 6 tập thể anh hùng”, bởi dưới sự lãnh đạo của ông, có tới 6 đơn vị an ninh Tây Ninh đã được phong tặng danh hiệu cao quý này. Phong cách chỉ huy mưu trí, dũng cảm và sáng tạo của ông đã trở thành huyền thoại trong lực lượng Công an nhân dân.

Tóm tắt tiểu sử, lý lịch của Anh hùng Tô Quyền

Hành trình sự nghiệp của Đại tá Tô Quyền

Cuộc đời và sự nghiệp của Đại tá Tô Quyền là một bản hùng ca trải dài qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc và thời kỳ xây dựng đất nước. Mỗi giai đoạn đều ghi dấu những cống hiến to lớn và phẩm chất cách mạng kiên trung của ông.

Giai đoạn đầu hoạt động cách mạng (Trước 1965)

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại Hưng Yên, ông Tô Quyền đã sớm giác ngộ và tham gia cách mạng.

• Trước Cách mạng tháng Tám 1945: Ông được giao nhiệm vụ thành lập và phụ trách Đội Thiếu nhi cứu quốc làng Xuân Cầu vào ngày 19/5/1945. Dưới sự dẫn dắt của ông, đội đã tích cực tham gia các hoạt động như làm liên lạc, trinh sát, rải truyền đơn, góp phần vào phong trào cách mạng tại địa phương.
• Kháng chiến chống Pháp: Cuối năm 1946, ông được tổ chức cử lên công tác tại Bắc Ninh, hoạt động trong vùng địch hậu đầy gian khổ và hiểm nguy. Với sự kiên cường và mưu trí, ông cùng đồng đội bám trụ, xây dựng cơ sở và chiến đấu, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Sau đó, ông tiếp tục giữ các chức vụ như Trưởng Công an huyện Tiên Du, Phó Ty Công an tỉnh Hà Bắc (cũ).

Bước ngoặt tại chiến trường Tây Ninh (1965 – 1977)

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông Tô Quyền lên đường vào Nam, nhận nhiệm vụ tại chiến trường Tây Ninh, một trong những địa bàn trọng điểm và khốc liệt nhất. Đây chính là giai đoạn làm nên tên tuổi và huyền thoại về người chỉ huy an ninh tài ba.

• Bí danh Tô Lâm: Tại đây, ông lấy bí danh là Tô Lâm, tên người con trai đầu của mình, để hoạt động. Cái tên này đã gắn liền với những chiến công vang dội của ông trên mảnh đất miền Đông gian lao mà anh dũng.
• Bảo vệ Trung ương Cục miền Nam: Với cương vị Phó Ban An ninh tỉnh Tây Ninh, ông phải đối mặt với sự đánh phá tàn bạo của địch nhằm vào cơ quan đầu não của cách mạng miền Nam. Ông đã trực tiếp chỉ đạo và tham gia xây dựng “lá chắn thép”, đập tan nhiều cuộc càn quét, bóc gỡ nhiều mạng lưới gián điệp, tình báo nguy hiểm của địch.
• Sống và chiến đấu cùng nhân dân: Trong suốt 12 năm ở Tây Ninh, ông luôn bám đất, bám dân, sống và chiến đấu cùng đồng bào, đồng chí. Ông đã vượt qua vô vàn khó khăn, gian khổ, nhiều lần đối mặt với cái chết trong gang tấc để hoàn thành nhiệm vụ, bảo vệ an toàn cho cán bộ và cơ sở cách mạng.

Các chức vụ quan trọng sau ngày thống nhất đất nước

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, Đại tá Tô Quyền tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở những cương vị mới.

• Công tác tại Hải Hưng: Năm 1977, ông trở về miền Bắc và được bổ nhiệm làm Trưởng ty Công an tỉnh Hải Hưng (tỉnh cũ). Tại quê hương, ông đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ cán bộ công an trẻ, nhiều người sau này đã trở thành cán bộ cao cấp của ngành.
• Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam: Năm 1982, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lí trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (nay là Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng – C10, Bộ Công an). Ở cương vị này, ông đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và quản lý hệ thống trại giam, thể hiện chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước.

Phong cách chỉ huy và những chiến công nổi bật

Đại tá Tô Quyền không chỉ được biết đến là một người lính kiên trung mà còn là một nhà chỉ huy tài ba với tư duy chiến lược sắc bén và phong cách lãnh đạo độc đáo, để lại nhiều dấu ấn sâu đậm.

Một nhà lãnh đạo mưu trí, dũng cảm và gần dân

Phong cách chỉ huy của Đại tá Tô Quyền là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa mưu trí, dũng cảm và sự gần gũi, gắn bó máu thịt với nhân dân. Ông không quản ngại gian khổ, nguy hiểm, thường xuyên có mặt tại các địa bàn ác liệt nhất để trực tiếp chỉ đạo.

Đồng đội và nhân dân nhớ về ông như một người chỉ huy quyết đoán trong chiến đấu nhưng lại vô cùng giản dị, chan hòa trong đời thường. Chính sự gần gũi này đã giúp ông xây dựng được mạng lưới cơ sở vững chắc trong lòng dân, tạo nên sức mạnh to lớn cho lực lượng an ninh.

“Người chỉ huy của 6 tập thể anh hùng”

Một trong những thành tích đặc biệt nhất, minh chứng cho tài năng chỉ huy của Đại tá Tô Quyền, là việc ông đã trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo 6 tập thể thuộc lực lượng An ninh Tây Ninh được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là một kỷ lục hiếm có, thể hiện tầm nhìn, khả năng tổ chức và huấn luyện của ông, góp phần xây dựng nên một lực lượng an ninh Tây Ninh kiên cường, bách chiến bách thắng.

Phá nhiều vụ án nội gián, bảo vệ an ninh Trung ương Cục miền Nam

Trong những năm tháng ác liệt ở Tây Ninh, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Đại tá Tô Quyền là chống gián điệp, phản gián, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Trung ương Cục miền Nam. Ông đã chỉ đạo phá thành công nhiều vụ án nội gián phức tạp, bóc gỡ các mạng lưới tình báo, biệt kích của địch cài cắm vào hàng ngũ cách mạng.

Ông đã đưa ra những cách đánh độc đáo như “dùng địch đánh địch”, “lấy ác diệt ác”, khiến nhiều tên tình báo, cảnh sát đặc biệt nguy hiểm của địch tự tiêu diệt lẫn nhau. Những chiến công này đã góp phần quyết định vào việc giữ vững sự lãnh đạo của Đảng ở chiến trường miền Nam.

Thành tựu và vinh danh cao quý

Với những cống hiến và hy sinh to lớn trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Đại tá Tô Quyền đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận bằng những danh hiệu và phần thưởng cao quý nhất.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Ngày 13 tháng 7 năm 2015, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cho Đại tá Tô Quyền. Đây là sự ghi nhận cao nhất cho những chiến công đặc biệt xuất sắc, sự mưu trí, dũng cảm và những cống hiến to lớn của ông trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Lễ truy tặng được tổ chức trọng thể tại quê nhà Hưng Yên và tại Tây Ninh, nơi ông đã gắn bó và chiến đấu.

Các huân chương và phần thưởng khác

Bên cạnh danh hiệu Anh hùng, cuộc đời cống hiến của Đại tá Tô Quyền còn được ghi nhận bằng nhiều huân, huy chương cao quý khác, bao gồm:

• Huân chương Độc lập hạng Nhì
• Huân chương Độc lập hạng Ba
• Danh hiệu Cán bộ Tiền khởi nghĩa
• Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng

Trước khi được Nhà nước vinh danh, ông đã được đồng đội và nhân dân trìu mến gọi là “Anh hùng tình cảm” bởi lòng nhân hậu và sự quan tâm sâu sắc của ông đối với mọi người.

Đời tư, gia đình và những mối quan hệ đặc biệt

Bên cạnh sự nghiệp cách mạng lẫy lừng, cuộc sống đời tư và gia đình của Đại tá Tô Quyền cũng là một câu chuyện đầy cảm động về sự hy sinh, tình yêu thương và là hậu phương vững chắc cho ông trên mọi nẻo đường công tác.

Người vợ tần tảo và hậu phương vững chắc

Vợ của Đại tá Tô Quyền là bà Đặng Thị Cam. Trong suốt những năm tháng ông xa nhà biền biệt, chiến đấu ở các chiến trường ác liệt, một mình bà ở lại hậu phương tần tảo nuôi dạy 6 người con khôn lớn, trưởng thành. Bà chính là hậu phương vững chắc, là nguồn động viên tinh thần to lớn để ông yên tâm công tác, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng. Sự hy sinh thầm lặng của bà đã góp phần không nhỏ vào những chiến công của chồng.

Mối quan hệ giữa Đại tá Tô Quyền và Tổng Bí thư Tô Lâm

Đại tá Tô Quyền và bà Đặng Thị Cam có 6 người con, trong đó người con trai cả là ông Tô Lâm, hiện là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Mối quan hệ cha con giữa hai nhà lãnh đạo luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt.

• Tấm gương của người cha: Đại tá Tô Quyền chính là tấm gương lớn về lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và phẩm chất của người chiến sĩ công an cho con trai mình. Sự nghiệp và nhân cách của ông đã có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình trưởng thành và con đường sự nghiệp của Tổng Bí thư Tô Lâm.
• Niềm tự hào của người con: Trong các sự kiện vinh danh Đại tá Tô Quyền, Tổng Bí thư Tô Lâm (khi đó ở các cương vị khác nhau) luôn bày tỏ lòng biết ơn và tự hào sâu sắc về người cha anh hùng. Ông khẳng định rằng những thành tựu của cha không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là di sản tinh thần quý báu cho các thế hệ Công an nhân dân noi theo.

Những sự kiện, công trình gắn liền với tên tuổi Đại tá Tô Quyền

Để ghi nhớ và tri ân những đóng góp to lớn của Anh hùng Tô Quyền, nhiều sự kiện và công trình công cộng đã được tổ chức và đặt theo tên ông, thể hiện sự trân trọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Năm 2015, các buổi lễ báo công, mừng công và đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được truy tặng cho Đại tá Tô Quyền đã được tổ chức vô cùng trọng thể.

• Tại Hưng Yên: Ngày 19/8/2015, tại xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, lễ đón nhận danh hiệu đã diễn ra trong không khí trang trọng và ấm áp tình quê hương.
• Tại Tây Ninh: Sáng ngày 12/9/2015, Công an tỉnh Tây Ninh cũng long trọng tổ chức lễ báo công, tri ân những đóng góp của ông cho mảnh đất nơi đây.

Quảng trường Tô Quyền tại Tây Ninh

Để vinh danh những công lao của ông trong thời gian chiến đấu tại đây, tỉnh Tây Ninh đã quyết định đặt tên cho công trình không gian mở tại trung tâm thành phố (nguyên là sân vận động cũ) là Quảng trường Tô Quyền. Ngày nay, Quảng trường Tô Quyền đã trở thành một địa điểm sinh hoạt văn hóa, công cộng quan trọng của người dân thành phố Tây Ninh, là nơi diễn ra nhiều sự kiện lớn.

Các con đường mang tên ông tại Hưng Yên và Bắc Ninh

Tên của Đại tá Tô Quyền cũng được dùng để đặt cho nhiều tuyến đường tại quê hương ông và những nơi ông từng công tác, như một sự ghi nhận lâu dài:

• Tại Hưng Yên: Một con đường liên xã ở huyện Văn Giang, đi qua làng Xuân Cầu quê hương ông, đã được đặt tên là đường Tô Quyền.
• Tại Bắc Ninh: Tỉnh Bắc Ninh cũng có một con đường mang tên ông tại thị xã Thuận Thành.

Một số câu hỏi thường gặp về Đại tá Tô Quyền (FAQ)

Cuộc đời và sự nghiệp của Đại tá Tô Quyền là một bản anh hùng ca về lòng yêu nước, sự dũng cảm và cống hiến không ngừng nghỉ cho sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Từ những ngày đầu hoạt động cách mạng cho đến khi giữ các chức vụ quan trọng, ông luôn là tấm gương sáng về một người cán bộ công an “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”. Di sản ông để lại không chỉ là những chiến công mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ mai sau.

Để tìm hiểu thêm nhiều thông tin nhanh chóng và chính xác về các nhân vật lịch sử khác, hãy trải nghiệm hỏi đáp cùng AI Hay. Đừng quên theo dõi 35Express để cập nhật những câu chuyện và tiểu sử nhân vật thú vị mỗi ngày